Romane kreeg op 27-jarige leeftijd de diagnose high-grade astrocytoma with piloid features, afgekort HGAP. Dat is een uiterst zeldzame hersentumor uit de familie van de gliomen. Gliomen ontstaan uit cellen die verbonden zijn met het steunweefsel van de hersenen. De woorden “high-grade” geven aan dat het om een kwaadaardige tumor gaat die zich agressief kan gedragen. “Piloid features” verwijst naar bepaalde kenmerken die pathologen in het tumorweefsel herkennen.
HGAP is pas sinds de WHO-classificatie van 2021 officieel als een afzonderlijke tumorentiteit opgenomen. De diagnose berust niet alleen op hoe het weefsel er onder de microscoop uitziet. Ook het DNA-methylatieprofiel en andere moleculaire kenmerken zijn essentieel. Daardoor kunnen tumoren die vroeger onder andere of bredere namen werden ingedeeld vandaag nauwkeuriger worden herkend als HGAP.
Die recente herclassificatie helpt verklaren waarom er nog zo weinig betrouwbare cijfers, grote patiëntengroepen en vaste behandelrichtlijnen bestaan. Sinds deze classificatie zijn bij UZ Leuven en KU Leuven slechts vijf gevallen als dusdanig gekend. Dat aantal is geen openbaar nationaal registercijfer, maar de stand van zaken zoals die aan ons werd meegedeeld. Wereldwijd worden intussen meer gevallen beschreven, maar HGAP blijft zeer zeldzaam en de beschikbare kennis is nog beperkt.
Wat maakt de tumor van Romane biologisch bijzonder?
De tumor van Romane werd moleculair verder onderzocht. In haar medisch verslag worden een gemethyleerd MGMT-profiel, een FGFR1::TACC1-fusie en een homozygote deletie van CDKN2A/B vermeld. Dat zijn geen losse technische details. Ze helpen artsen en onderzoekers begrijpen welke biologische mechanismen de tumor aandrijven en hoe hij mogelijk op behandelingen reageert.
MGMT-methylering is een kenmerk dat mee wordt bekeken bij behandelingen met temozolomide, de werkzame stof in Temodal (= chemotherapie). Het is één onderdeel van het totale medische beeld en geen garantie op een bepaald resultaat.
Bij een FGFR1::TACC1-fusie zijn delen van twee genen met elkaar verbonden. Daardoor kan een groeisignaal ontregeld raken. Dit is wetenschappelijk belangrijk omdat het een mogelijk aangrijpingspunt vormt voor verder onderzoek naar doelgerichte therapieën.
CDKN2A en CDKN2B helpen normaal de celdeling afremmen. Een homozygote deletie betekent dat beide kopieën verloren zijn gegaan. Daardoor valt een belangrijke biologische rem op celgroei weg.
De combinatie maakt Romanes tumor bijzonder relevant voor translationeel onderzoek: onderzoek dat bevindingen uit het laboratorium zo gericht mogelijk probeert te vertalen naar nieuwe diagnostiek en behandelingen voor patiënten.
Een tumor die zichtbaar weg is, maar biologisch niet verdwenen
De operatie op 19 augustus 2025 slaagde erin de tumor macroscopisch volledig te verwijderen. Dat betekent dat de chirurg al het tumorweefsel heeft weggenomen dat tijdens de operatie zichtbaar en herkenbaar was. Dat is een zeer belangrijke en zo gunstig mogelijke uitgangspositie, maar het betekent bij dit soort ziekte helaas niet dat elke tumorcel uit de hersenen verdwenen is.
“De chirurg legde het uit als een vijand die vóór de operatie al ‘spionnen’ heeft uitgestuurd.”
Die spionnen zijn afzonderlijke of kleine groepen tumorcellen die zich buiten de zichtbare tumor kunnen hebben verspreid. Ze zijn te klein of te subtiel om met de huidige beeldvorming en operatietechnologie betrouwbaar waar te nemen. Een MRI kan dus geen zichtbare tumorrest tonen, terwijl er biologisch toch nog tumorcellen aanwezig kunnen zijn. De vergelijking met spionnen is niet bedoeld als letterlijke medische beschrijving, maar maakt begrijpelijk waarom een macroscopisch volledige resectie niet hetzelfde is als genezing.
De hersenen maken dit nog moeilijker. Een neurochirurg opereert in weefsel dat verantwoordelijk kan zijn voor evenwicht, beweging, spraak, slikken, zicht, geheugen en andere essentiële functies. “Ruimer snijden” zoals bij sommige tumoren elders in het lichaam is vaak niet mogelijk zonder onaanvaardbare schade te veroorzaken. De chirurg moet daarom voortdurend het maximale oncologische resultaat afwegen tegen het beschermen van gezond en onmisbaar hersenweefsel.
Ons behandelende team heeft ons uitgelegd dat de ziekte om die reden ongeneeslijk is en met zekerheid zal terugkomen, maar dat niemand kan voorspellen wanneer. Dat kan na een kortere of langere periode zijn. Goede scans zijn daarom van enorme waarde: ze geven tijd, ademruimte en hoop. Maar ze nemen de onderliggende onzekerheid niet weg. Elke controle blijft een moment waarop ons leven opnieuw kan kantelen.
Waarom één tumor niet uit één soort cel bestaat
Een bijkomende uitdaging is tumorheterogeniteit. Dat betekent dat niet alle cellen binnen dezelfde tumor biologisch identiek zijn. Sommige cellen kunnen gevoeliger zijn voor bestraling of chemotherapie, terwijl andere cellen beter overleven of later opnieuw beginnen groeien. Precies daarom is het nodig om de tumor op verschillende niveaus te bestuderen: het weefsel, de afzonderlijke cellen, hun genetische afwijkingen, hun omgeving en hun reactie op geneesmiddelen.
De behandeling van Romane
Romanes behandeling bestond uit meerdere zware stappen die elkaar snel opvolgden:
19 augustus 2025: neurochirurgische verwijdering van de zichtbare tumor.
Vanaf september 2025: intensieve revalidatie in Pellenberg na de ernstige neurologische gevolgen van de operatie.
31 oktober 2025: een nieuwe operatie voor het sluiten van een duralek (= een lek in het hersenvlies).
18 november tot 27 december 2025: dertig sessies radiotherapie.
Vanaf 26 januari 2026: adjuvante behandeling met Temodal in 12 opeenvolgende cycli van 28 dagen.
Chirurgie, radiotherapie en chemotherapie hebben elk een eigen doel. De operatie verwijdert zoveel mogelijk zichtbare tumor. Radiotherapie probeert achtergebleven tumorcellen in het behandelde gebied te beschadigen. Temodal werkt systemisch en is bedoeld om tumorcellen verder af te remmen of te vernietigen. Tegelijk moest Romane opnieuw leren stappen, slikken, spreken, schrijven, typen en haar evenwicht gebruiken. De strijd tegen de tumor en de strijd om functies terug te winnen lopen nog steeds voortdurend naast elkaar.
Waarom onderzoek naar HGAP zo dringend is
Omdat HGAP pas recent als aparte entiteit wordt herkend en zo zeldzaam is, zijn de meeste publicaties nog gebaseerd op retrospectieve reeksen en afzonderlijke casussen. Er bestaat nog geen algemeen vastgelegde standaardbehandeling die specifiek voor HGAP is ontwikkeld. Artsen moeten daarom deels voortbouwen op kennis uit verwante hooggradige gliomen, aangevuld met het unieke moleculaire profiel van elke patiënt.
Net bij een zeldzame ziekte volstaat lokaal onderzoek niet. De ambitie moet wereldwijd zijn. Patiëntenstalen, klinische gegevens en expertise uit verschillende landen moeten samenkomen om voldoende schaal te creëren. Alleen zo kunnen onderzoekers patronen herkennen, subgroepen zoals FGFR1::TACC1-positieve tumoren afzonderlijk analyseren, betrouwbare modellen bouwen en nieuwe behandelingen zinvol testen.
“Voor een zeldzame ziekte is samenwerking geen extra voordeel. Ze is een voorwaarde om vooruitgang mogelijk te maken.”
Wat de Ast’Ro Foundation Leerstoel kan betekenen
De Ast’Ro Foundation Leerstoel in Translationele Neuro-Oncologie wil wetenschappelijke doorbraken helpen omzetten in nieuwe behandelingen voor patiënten met hooggradige gliomen met piloïde kenmerken. De leerstoel geeft onderzoekers tijd, mensen, infrastructuur en continuïteit om verder te gaan dan losse casusbeschrijvingen.
Voor ons betekent dit concreet dat Romanes ziekte niet alleen wordt opgevolgd, maar ook beter kan worden begrepen. De leerstoel kan bijdragen aan een wereldwijde verzameling van goed gekarakteriseerde patiëntstalen en gegevens, aan patiëntafgeleide celmodellen en andere onderzoeksmodellen, aan de identificatie van kwetsbaarheden van de tumor en aan de voorbereiding van vroege klinische studies. De wereldwijde ambitie is daarbij essentieel: kennis uit Leuven moet verbonden worden met expertise en patiëntenpopulaties over landsgrenzen heen.
Voor de maatschappij creëert dit een hefboom. Inzicht in een zeldzame tumor kan ook bredere kennis opleveren over hoe hersentumoren ontstaan, ontsnappen aan therapie en terugkeren. Een leerstoel bouwt bovendien duurzame expertise op. Ze brengt artsen, onderzoekers, patiënten, families, internationale centra en financiers rond hetzelfde doel samen.
Waarom Ast’Ro Foundation dit wil steunen
Ast’Ro Foundation is ontstaan uit liefde voor Romane en uit de nood om machteloosheid om te zetten in richting. De Foundation wil de strijd tegen hersenziekten menselijker, begrijpelijker en zichtbaarder maken, en tegelijk onderzoek versnellen via fondsenwerving, partnerschappen en een betrokken gemeenschap.
De leerstoel is voor ons geen abstract academisch project. Ze is een concrete brug tussen het verhaal van één gezin en de toekomst van vele patiënten. Elke staalname die correct wordt geanalyseerd, elk model dat een tumor nabootst, elke kandidaat-behandeling die wordt getest en elke internationale samenwerking die ontstaat, kan de afstand tussen “we weten het niet” en “we kunnen iets doen” kleiner maken.
“Wij kunnen Romane geen zekerheid beloven. Maar samen kunnen we ervoor zorgen dat zeldzaamheid niet langer hetzelfde betekent als stilstand.”